header visual

Alçak Gerilim Yönetmeliği (2006/95/AT)

Alçak Gerilim Yönetmeliği (2006/95/AT), elektrikli ekipmanların güvenliği ile alakalıdır.  Türkiye’de 2002 yılından itibaren Resmi Gazete’de yayınlanmış, 11 Ocak 2003 tarihinde yürürlüğe girmiştir.  Alçak Gerilim Yönetmeliği 50 Volt AC (75 Volt DC) ila 1000 Volt AC (1500 Volt DC) arasında gerilim kullanan veya üreten ekipmanlara uygulanır. Bu limitlerdeki bir istisna Telsiz ve Telekomünikasyon Terminal Ekipmanları-TTTE Yönetmeliği için 0 Volt’tur. Elektrikli ekipmanın güvenli olmasının yanında ürüne CE işaretinin iliştirilmesi de gerekmektedir.

Bu Kimler İçin Geçerlidir?

Alçak Gerilim Yönetmeliği 50 V AC (75 V DC) ila 1000 V AC (1500 V DC) arasında gerilim kullanan veya üreten ekipmanlara uygulanır. Bu aralıkta elektrikli ekipman imal eden tüm üreticiler bu yönetmeliği şartlarını karşılamalı ve ürüne CE işaretini iliştirmelidir. 

Kapsamı Nedir?

Bu Yönetmelik; alternatif akım için 50 volt - 1000 volt arasında, doğru akım için 75 volt - 1500 volt arasında değişen anma gerilimlerinde kullanılmak üzere tasarımlanan elektrikli teçhizatı kapsar.

Aşağıdaki ekipmanlar Alçak Gerilim Yönetmeliği kapsamında değildir:

  • Patlayıcı ortamlarda kullanılacak elektrikli teçhizat
  • Radyoloji ve tıbbi amaçlı elektrikli teçhizat
  • Yük ve insan asansörlerine ait elektrikli parçalar
  • Elektrik sayaçları
  • Evde kullanılan fiş ve prizler
  • Elektrikli çit kumandaları
  • Radyo-elektrik paraziti (enterferansı)
  • Avrupa Topluğu üyesi ülkelerin katıldığı uluslararası kuruluşlarca düzenlenen emniyet hükümlerine uygun, gemi, uçak ya da demiryollarında kullanılan özel elektrikli teçhizat

Neler Yapılmalıdır?

Alçak Gerilim Yönetmeliği’ne uygunluk için aşağıdakiler yapılmalıdır:

  • Teknik dosyanın hazırlanması ve sürekliliğinin sağlanması
  • Uygun bir standarda göre değerlendirme yapmak
  • Eğer bir standart mevcut değilse, ürünün güvenliliği değerlendirilmeli ve gerekli düzenlemeler yapılmalıdır. 

Teknik Dosyada Neler Bulunmalıdır?

Alçak Gerilim Yönetmeliği’ne göre hazırlanacak bir teknik dosyada aşağıdakiler bulunmalıdır:

  • Ekipmanın genel tanımı – Teknik özellikleri (elektrik, mekanik, vb özellikler)
  • Tasarım ve üretim çizimleri – devre diyagramları, genel montaj çizimleri ve resimleri, blok diyagramlar
  • Yeterli teknik detay ve açıklamalar – Teknik dosyayı inceleyecek herhangi bir kişinin ekipmanın çalışmasını kolaylıkla anlayabileceği derecede detay içermelidir.
  • Alt parçalar/ bileşenler ile ilgili detaylar – Bileşenlerin güvenlik sertifikaları da dahil edilmelidir.
  • Ekipmanın çalışmasının açıklanması
  • Tasarım hesaplama ve muayenelerinin sonuçları
  • Test raporları
  • Uygulanan standartların listesi
  • Eğer standartlar uygulanmamış ise temel güvenlik gereksinimlerinin nasıl karşılandığını gösterir açıklamalar
  • Alçak Gerilim Yönetmeliği’ne göre Uygunluk Beyannamesi
  • Kullanım kitapçığı veya talimatları   

YÖNETMELİK HAKKINDA BAZI BİLGİLER

Kapsam

50V - 1000V AC ve 75- 1500V DC arasındaki gerilim ile işletilen tüm elektrikli gereçler Alçak Gerilim Yönetmeliği 2006/95/AT kapsamına girmektedir.

Bu kapsamdaki tüm elektrikli gereçler yönetmelik kapsamında değerlendirilerek, CE markası ile AB pazarlarında serbest ticaretine izin verilir.

LVD rehberine göre; bazı elektrikli gereçlerin temeline yerleşen bileşenlerin  emniyeti, bu bileşenlerin, ürüne entegrasyon sürecine bağlıdır. Elektrikli gereçlerin temelini oluşturan  bu tür komponentler, yönetmelik kapsamının dışında tutulmuş olup CE markası taşımazlar. Temel bileşenler olarak;

i.   Aktif bileşenler ( entegre devreler, yükselticiler, diyot ve transistorlar gibi )

ii.  Pasif komponentler ( kapasitör ve filtreler gibi )

iii. Sinyal fişleri ile esnek kablo takımları

Diğer elektrikli bileşenler; bir elektrikli gerecinin bileşeni olarak kullanılması halinde, tamamen LVD (Düşük Gerilim Yönetmeliği) kapsamında mütalaa edilirler. Transformatörler ve elektrik motorları birer komponenttir. Bu tür komponentlerin kullanılmasında, bir takım emniyet değerlendirmelerinden geçirilmesi gereklidir. Bu tür komponentlerin bir çoğu için uygulanabilir Avrupa standardı bulunmaktadır. Üreticilerin ilgili standarda göre gerekli testleri icra etmesi gereklidir.

LVD kapsamı dışında kalan komponentler üç gruba ayrılarak  yukarıda verilmiş, ürünler de sekiz madde halinde aşağıda sıralanmıştır.

i.    Patlayıcı atmosferde kullanılmak için tasarlanmış elektrikli cihazlar

ii.   Radyoloji ve tıbbi amaçlı elektrikli cihazlar

iii.  Kargo ve yolcu taşıyan asansörlere ait elektrikli parçalar

iv.  Elektrik ölçerler, sayaçlar

v.   Ev içinde kullanılan fiş ve prizler

vi.  Elektrikli çit kontrolörleri

vii. TV-Radyo elektrik etkileşim gereçleri

viii.Gemilerde, uçak ve trenlerde uluslararası yetkili kurum normlarına göre  üretilmesi zorunlu elektrikli araç ve gereçler.


Genel Esaslar

Düşük Gerilim Yönetmeliğinin amacı; elektrikli ekipmanlara Avrupa Birliği dahilinde, yönetmelikte belirtilen zorunlu koşullara uygun olarak serbest dolaşım kazandırılmasıdır. Amacın odak noktası; AB içinde, güvenilir; insan, canlı ve çevre sağlığını koruyan elektrikli makina-ekipmanların üretilmesi ve ticaretinin sağlanmasıdır. Düşük Gerilim Yönetmeliği; ürünün elektriksel güvenliğinin yanı sıra mekaniksel ve kimyasal güvenliliğini de kapsamaktadır. 

Düşük Gerilim Yönetmeliğinin zorunlu sağlık ve  güvenlik koşulları, tüm Yeni Yaklaşım Yönetmeliklerinde yer alan genel tanımlardan daha kısa ve özdür.  Diğer taraftan bu koşulların daha detaylı  bir şekilde tanımlanmasını sağlayan, harmonize standartlar, yönetmeliğin tamamlayıcısı olarak kullanılmaktadır. Düşük Gerilim Yönetmeliği altında uygulanabilir standartların büyük çoğunluğu, harmonize edilmiştir. Yeni Yaklaşım Yönetmelikleri içinde, harmonize standartlarla en çok desteklenen yönetmelik, 73/23/AT Düşük Gerilim Yönetmeliğidir.

Düşük Gerilim Yönetmeliğinin 2. Maddesi, “Üye ülkeler, pazara sürülecek elektrikli ekipmanların, yürürlükte olan güvenlik koşullarına uygun tasarlanması, monte edilmesi ve  insanlara, evcil hayvanlara ve eşyalara zarar vermeyecek şekilde kullanılmasını sağlamak için gereken bütün önlemleri alacaklardır” ifadesi yer almaktadır.

Yönetmeliğin 2. Maddesine göre; Ek I de yer alan 11 adet zorunlu koşulun, eksiksiz karşılanması, bir uygunluk doğrulama prosedürü izlenerek, harmonize standartlarla getirilen çözümlerin tek tek doğrulanması gerekmektedir. Genel koşullar, kararnamenin kapsamı ve tanımlar aşağıda özetlenmiştir.

Temel Sağlık ve Güvenlik Koşulları

Düşük Gerilim Yönetmeliği ile,  AB pazarında; insan sağlığı ve güvenliği açısından tehlike oluşturmayacak elektrikli ürünlerin, özgürce el değiştirmesi sağlanmaktadır. Yönetmeliğin ikinci maddesinde ve EK I’de on bir adet zorunlu güvenlik koşulu sıralanmıştır. AB Pazarında, elektrikli ürünlerin serbestçe ticareti, ancak bu on bir zorunlu koşulun yerine getirilmesine bağlıdır. İmalatçı zorunlu koşulları, öncelikle tasarım girdisi olarak ele almalıdır. Zorunlu sağlık ve güvenlik koşulları, üç ana grup altında toplanmıştır.

Grup.1. Genel Koşullar

i. Elektrikli ekipmanların güvenli bir şekilde kullanılmasını sağlamak için ekipman üzerine teknik özelliklerini tanıtıcı işaretler konacaktır. Bu mümkün olmadığı takdirde, ekipmanın beraberinde bu bilgileri içeren bir not bulundurulacaktır.

ii.Ekipman üzerinde imalatçı adı yada ticari adı veya markası açık bir şekilde yazılacaktır. Bu mümkün olmadığı takdirde ambalajı üzerine yazılacaktır.

iii. Elektrikli ekipman ve komponentler, montaj ve bağlantıları uygun ve güvenli yapılmalarını sağlayacak şekilde imal edilmelidir.

iv. Elektrikli ekipmanlar, bu Ek’in 2. Ve 3. Maddelerinde işaret edilen tehlikelere karşı korunmayı sağlayacak şekilde tasarlanmalı ve imal edilmelidir.

Grup 2. Elektrikli ekipmanlardan kaynaklanan tehlikelere karşı koruma

Madde 1’deki esaslara uygun olarak, aşağıdaki hususlarla ilgili önlemler alınmalıdır.

v.İnsanlar ve evcil hayvanlar, doğrudan veya dolaylı elektrik kontağının neden olabileceği fiziksel yaralanmalardan veya diğer zararlardan gerektiği şekilde korunmalıdır.

vi.Tehlikeye neden olabilecek sıcaklıklar, ark veya radyasyon üretilmemelidir.

vii.Deneyimler, insanlar, evcil hayvanlar ve eşyaların elektrikli ekipmanların neden olduğu, fakat elektriksel olmayan tehlikelere karşı da korunmaları gerektiğini göstermektedir.

viii.Yalıtım, önceden görülebilen durumlara uygun olmalıdır.

Grup 3. Elektrik Ekipmanların dış etkilerden kaynaklanabilecek hasarlara karşı korunma

Madde 1’deki esaslara uygun olarak aşağıdaki hususlarla ilgili önlemler alınmalıdır:

ix.Elektrikli ekipmanlar, insanları, evcil hayvanları ve eşyaları tehlikeye atmayacak mekanik özelliklerde olmalıdır.

x.Elektrikli ekipmanlar, insanları, evcil hayvanları ve eşyaları tehlikeye atmayacak şekilde, çevredeki mekanik olmayan etkilere karşı dayanıklı olacaktır.

xii.Elektrikli ekipmanlar aşırı yük şartlarında insanlara, evcil hayvanlara ve eşyalara karşı tehlikeli olmayacaktır.

İmalatta, en az yukarıda belirtilen zorunlu güvenlik ve sağlık koşullarının dikkate alınması gerekmektedir. Üreticiler için yukarıda sıralanan koşullar başlangıç noktası olup, daha yüksek düzeyde önlemler için herhangi bir engel yoktur.

Harmonize Standartlar

Eğer üreticiler, ürünün yönetmeliğin zorunlu koşullarına uygun olduğunu kanıtlayabilirlerse ürün Düşük Gerilim Yönetmeliğiyle uyumlu sayılır. Eğer ürün, yönetmelikte  belirtilen onaylanmış teknik standartlara göre üretilirse, yine aynı şekilde bu ürün Düşük Gerilim Yönetmeliğine uygun sayılmaktadır. Onaylanan teknik standartlar aşağıda belirtilmiştir:

  • Üye devletlerin yetki verdiği kurumlar tarafından madde 5’e uygun olarak hazırlanmış ve harmonize edilmiş standartlar.
  • Eğer harmonize standartlar madde 5’te tanımlandığı gibi hazırlanmamış ve/veya basılmamış ise,  iki uluslar arası kurum tarafından hazırlanan uluslar arası standartlar , madde 6, madde 2 ve madde 3 ‘de tanımlanan prosedürlere göre yayınlanması halinde kullanılabilir. Elektrikli ekipmanların onaylanması için gerekli olan kurallarla ilgili uluslar arası komisyon (CEE) görevini IEC veya EN standartlarına bırakmıştır.
  • Harmonize standartlar, madde 5’e uygun değilse veya uluslararası standartlar madde 6’ya uygun değilse, , üretim yapan firma bu standartlar yerine kendi ülkesinde hazırlanacak  uluslar arası  standartları kullanabilir

Yukarıda adı geçen standartlar yönetmeliğin zorunlu koşullarını tam olarak karşılamamaktadır. Bu CE işaretinin ürüne vurulmasında kullanılamamaları anlamına gelmemektedir. Bununla beraber, onaylanmış standartlarla aynı statüye sahip değillerdir, bu tip standartlara bazı örnekler:

  • Henüz harmonize edilmemiş EN Standartları
  • Henüz yayınlanmamış prEN Standartları
  • Geçici ENV Standartları
  • Madde 6 paragraf 2’ye göre henüz yayınlanmamış IEC veya ISO standartları
  • Üretimin yapıldığı ülkedeki geçerli olanlar haricindeki ulusal standartlar

Bu öneri ve standartlar daha iyi bir standart olmadığı durumlarda kullanılabilir. Eğer bunlar yeterince anlaşılır değilse ürüne gelebilecek muhtemel tehlikelere karşı ürün güvence altına alınmalıdır.

Neden Kiwa Meyer?

Kiwa Meyer laboratuvar altyapısı ve uzman personeli ile elektrikli cihaz üreticileri için tasarım kontrolü, teknik dokümantasyon inceleme ve elektriksel güvenlik testleri sunmaktadır. 

Kiwa Meyer’in verdiği hizmetler;

  • Elektrikli Ekipmanların Tasarım Kontrolü
  • Teknik Dosya İnceleme
  • Elektriksel Testler